نقاط ضعف دودیاب نوع یونیزه.

1 - حساسیت ضعیفی نسبت به فاز اول حریق از خود نشان میدهد. 2- در بعضی از انواع نیاز به تنظیم مجدد بعد از نصب وجود دارد. 3-رطوبت درجه حرارت و گرد و غبار در حساسیت آنها تاثیر میگذارد. 4-هر چند مدت یکبار به سرویس و تعمیرات نیازمندند. 5-در محلهایی که احتراق های عادی صورت میگیرد قابل نصب نیستند (محلهای پخت و پز بخاریهای دیواری موتورخانه ها اجاقها ) 6-در برابر ذرات دود و ذرات نسبتا بزرگ عکس العملی نشان نمیدهند . 7- در برابر دودهای حاصل از بعضی از مواد شیمیایی عکس العمل نشان نمیدهند (دود حاصل از P.V.C مگر درجه حرارت P.V.C بالای 900 درجه باشد)

مزایای دودیاب نوع یونیزه

1-به منبع تولید برق نیاز دارد. 2-عکس العمل سریع در برابر احتراق های همراه با شعله نشان میدهد. 3-ازسیستم نسبتا ساده الکتریکی برخوردار است.

 دود یاب فتوالکتریک :

این وسایل برای مواد دود زا مانند پلاستیک مناسب هستند . دود حاصل از احتراق می تواند به صورت یک مانع در مسیر تابش نور عمل کند . در این وسایل از یک چشمه مولد نور که پرتوهای نورا نی را به سمت یک سلول حساس به نور گسیل می کند استفاده می شود. هر گاه دود مانع رسیدن پرتوهای نور به سلول حساس شود مدار الکتریکی برای به صدا در آوردن آژیر برقرار می شود.

در نوع دیگر از آشکار سازی فتوالکتریک ؛یک چشمه تابش نور یک سلول حساس به نور وجود دارد که میان آنها یک مانع قرار دارد. هر گاه دود به این محفظه برسد ذرات دود، نوری که به آنها تابیده شده است را باز تابش کرده و موجب رسیدن تابشهای نورانی به سلول حساس میشوند؛در نتیجه سلول موجب بر قرار شدن مدار الکتریکی و به صدا در آمدن آژیر میشود در محفظه این نوع دود یاب یک منبع تولید نور یا منبع تولید اشعه لیزر که مستقیما یا تحت زاویه 90 درجه بر چشم فتوالکتریک می تابد قرار دارد. ردیا بی یا کشف دود در این نوع کاشفها بوسیله کم شدن تابش و انتقال آن به قسمت حساس چشم الکتریکی انجام می گیرد. تنظیم نور و نحوه تابش آن در طرز کار و حساسیت دستگاه نقش اساسی دارد. نشستن گردو غبار یا پرده ای از روغن و گردو خاک برروی چراغ با عدسی ها ممکن است در بصدا در آوردن کاذب دودیاب دخالت داشته باشد. طرز کار دود یاب فتوالکتریک وقتی که ذرات دود بین 5/0 تا 1000 میکرون وارد محفظه دودیاب میشود باعث شکستن نور شده که از آنجا بوسیله آینه یا عدسی به سطح چشم الکتریکی و قسمت حساس آن منتقل می شود . شکستن نور توسط دود سبب کم شدن مقاومت و در نتیجه افزایش جریان در فتوالکتریک می شود. این افزایش جریان را با آمپلی فایر تقویت مینمایند تا ولت کافی جهت سیستم اخباری تامین شود. درجه حرارت رطوبت جریان هوا تاثیر چندانی در سیستم کار انها ندارد. بعلت بکارگرفتن لامپ یا دیگر منابع تولید نور سیستم مداری در این نوع دود یابها نسبتا پیچیده تر از نوع یونیزه میباشد. سیستم حفاظتی برای تامین نور لامپ وجود دارد که در صورت خراب شدن لامپ سیستم فوق بکار گرفته می شود ودر نتیجه نور کافی جهت تامین کار دودیاب فراهم میشود. مزایای دودیاب فتوالکتریک 1-عکس العمل سریع در مقابل دود حاصل از P.V.C نشان میدهد (در عایق بندی ها معمولا از P.V.C استفاده میشود) 2-عکس العمل سریع در مقابل آتش سوزی های بدون شعله. 3- در برابرگازها وذرات Aersol بصدا در نمی آید 4- در مقابل جریان شدید هوا عکس العمل نشان نمی دهد از این نظر میتوانیم آنها را نزدیک سیستمهای تخلیه و ورود هوا نصب نماییم. 5- در مکانهائی که مقدار محصولات احتراق کم است (دود. نور. حرارت. شعله ) نظیر آشپز خانه موتورخانه قابل نصب و مناسب است. 6- فاقد مواد رادیو اکتیو بوده و از این نظر به هیچگونه اقدام احتیاجی هنگام سرویس نیازی نمی باشد. 7- رطوبت و جریان هوا و الکتریسیته ساکن تا ثیری در بصدا درآوردن سیستم زنگ خبری آن ندارد. 8- هنگام نصب به درجه بندی مجدد یا تنظیم احتیاجی ندارد. نقاط ضعف دودیاب نوع فتوالکتریک 1- حساسیت بیشتری نسبت به دودهای سیاه رنگ از خود نشان میدهد در مقایسه با دودهای خاکستری رنگ. 2 به باطریهای نسبتا قوی جهت تامین ولتاژ کافی برای سیستم روشنایی آن نیاز است. 3 - چون امکان سوختن لامپ وجود دارد از این نظریه سیستم اضافی حمایت کننده جهت رفع چنین اشکالی نیاز است. کاشف شعله ای مادون قرمز سیستمی که در این نوع کاشفها بکار برده شده است عبارتند از یکسری فیلترهای مخصوص تصفیه کننده امواج نورانی عدسی های متمرکز کننده امواج مادون قرمز و چشم الکتریکی، به کمک فیلترهای تصفیه سایر امواج تشعشعی جدا شده و تنها امواج اشعه مادون قرمز به عدسی های متمرکز کننده هدایت میشود و سپس به قسمت های حساس چشم الکتریکی منتقل میشود. از این مرحله به بعد ادامه طرزکار کاشف مانند کاشف های دودی نوع فتوسل میباشند. زمان پاسخ در این نوع کاشفها بینهایت کم است بعبارت دیگر این نوع کاشفها عکس العمل سریع در برابر شعله از خود نشان میدهند.کاشفهای شعله ای عملا می باید شعله را دیده و سپس عکس العمل نشان دهند لذا میباید مسیر دید آنها بطریقی بسته نشود. حساسیت آنها بستگی به اندازه شعله و فاصله آن تا کاشف دارد. جای نصب وسایل اعلام حریق: انتخاب و نصب کاشفها عدم دقت در انتخاب صحیح کاشفها و رعایت ننمودن طریقه صحیح نصب سبب بصدا در آمدن کاذب سیستم خبری شده و یا باعث عدم اعلام حریق میشود.از این نظر انتخاب و محل نصب بینهایت حائز اهمیت است. بعنوان مثال در محلها ئیکه جوشکاری های الکتریکی یا گازی صورت میگیرد نصب کاشفهای شعله ای مادون قرمز صلاح نیست و اگر نصب شود حاصلی جز بصدا در آوردن کاذب کاشف نخواهد داشت و یا نصب دودیاب در محلهائیکه امکان خروج سیگار دود اگزوز ماشین یا دود بخارات حاصل از پخت و پز میرود باعث بصدا در آمدن دروغین سیستم خبری میشود. بطور کلی در نصب کاشفها باید فاکتورهای زیر را در نظر گرفت. 1-نوع حریقی که انتظار میرود. 2-نوع ماده سوختی و مقدار آن. 3-منابع جرقه. 4-ارزشیابی محل. بعنوان مثال کاشفهای گرمائی از نظر قیمت ارزان تر و همچنین از نظر میزان عکس العمل دروغین سیستم خبری پایین تر از سایر کاشفها است لیکن از نظر سرعت عکس العمل و بصدا در آوردن سیستم خبری کندتر از سایر کاشفها است. از این نظر کاشفها ی گرمائی برای محلهای سربسته و نصب بطور مستقیم در بالای محلهای خطرناک (جائی که انتظار حریق از همان نقطه میرود) مناسب تر است، نصب آنها میباید بصورت شبکه و فواصل کاشفها از یکدیگر میباید مطابق استانداردها یVFE وN.F.P.A انجام گیرد، بعد از در نظر گرفتن اینکه چه نوع کاشف میباید در آن محل خاص نصب شود میباید در نصب آنها اقدام نمود، معمولا کاشفها را بطور شبکه مانند و یا نقطه ای در روی دیوار یا سقف نصب مینمایند. اگر کاشفها را بطریق نقطه ای نصب نماییم فاصله لبه خارجی کاشف تا دیوار یا سقف نباید کمتر از 4 اینچ شود. در نصب کاشفهای حرارتی میباید سعی شود که آنها را در نزدیک اجاقها یا منابع گرما قرار ندهیم. در نصب کاشفهای دودی میباید دقت بیشتری نمود .در مکانهائی که سیستم تهویه نصب شده و نیاز به نصب کاشفهای دودی نیز وجود دارد میباید در نصب آنها دقت نمود کاشفهای دودی در این مکانها میباید طوری نصب شوند که در جهت موافق ورود هوای سالم باشند زیرا هوای سالم از غلظت کمتری برخوردار است و از طرف دیگر در هنگام حریق سبب راندن دود به سمت کاشف میشود، برای اطمینان از به دست آوردن پوششی مناسب از دتکتورها با کمترین هزینه لازم است چگونگی نصب آنها مورد برسی قرار گیرد . در اینجا برای نمونه، چگونگی نصب دتکتور های دودی توضیح داده خواهد شد. به طوری کلی هر گاه قرار است تنها یک دتکتور در یک فضا به کار رود بهتر است در مرکز و یا در نزدیکی مرکز سقف نصب شود . به این ترتیب بهترین وضعیت برای شناسایی محصولات حریق ایجاد خواهد شد . هرگاه به دلایل گوناگون نصب دتکتور در مرکز سقف عملی نباشد ؛ هرگز نباید محل دتکتور با دیوار کمتر از 4 اینچ (10 سانتیمتر)فاصله داشته باشد. اگر قرار است دتکتور بر روی دیوار نصب شود لبه بالایی دتکتور ؛ باید 4 تا 12 اینچ (10 تا 30 سانتیمتر) از سقف فاصله داشته باشد البته هنگام نصب دتکتور لازم است دیگر ملاحظات نیز در نظر گرفته شود . مانند : -توجه به جریان هوا که ممکن است مسیر دود را تغییر دهد -محیط هایی که دارای ذرات و آلودگی زیاد هستند . در این صورت بهتر است قبل از سنسور دتکتور یک فیلتر مناسب وجود داشته باشد. -توجه به دیگر حالت های دارای دود به جز آتش سوزی ؛مانند دود سیگار ؛شومینه؛ کوره و... هرگاه لازم باشد بیش از یک دتکتور در محیط وجود داشته باشد (که غالبا نیز به همین صورت است ) فاصله مناسب میان دتکتورها بر پایه سفارش کارخانه سازنده در نظر گرفته خواهد شد. فرض کنید بنابر سفارش کارخانه سازنده دتکتور مورد نظر بتواند فاصله 30 فوتی را پوشش دهد در این صورت مطابق شکل صفحه بعد، می تواند چهار دتکتور در آن در نظر گرفت. ولی؛ چیدن دتکتورها به این ترتیب موجب می شود فاصله دتکتور B وD بیش از 30 فوت شود . در صورتی که بنابر سفارش کارخانه فاصله ی میان دو دتکتور متوالی ؛ در هر سویی که باشند نباید بیش از 30 فوت شود. به همین دلیل در مرکز این مربع ؛ یک دتکتور دیگر نصب خواهد شد که مسلما فاصله آن با دیگر دتکتورها کمتر از 30 فوت، یعنی 2/21 فوت است بنابر آنچه گفته شد هر گاه فاصله ی مناسب میان دو دتکتور متوالی 30 فوت باشد ؛ برای یافتن دتکتور ردیف میانی دایره ای به شعاع 2/21 فوت رسم میشود. در واقع اندازه شعاع مذکور برابر است با نصف وتر یک مثلث قائم الزاویه که هر یک از ضلع های آن 30 فوت باشد. در ادامه طراحی نیز، همین اندازه ها به کار میرود. یعنی نقاطی با اندازه 30 فوت در طول و عرض سقف در نظر گرفته شده و پس از تعیین اولین محل برای نصب دتکتورهای ردیف میانی با دو برابر اندازه ی شعاع دایره (قطر دایره ) خواهد بودموضوع دیگر که باید به آن توجه شود این است که هر گاه شرایط به گونه ای باشد که عرض محل مورد نظر از فاصله میان دتکتورها که به وسیله کارخا نه ی سازنده اعلام شده است کوچکتر باشد طراحی باید چگونه صورت گیرد. در این مورد باید گفت باز هم لازم است دایره ی به دست آمده را در نظر گرفت برای همه چهار ضلعی های محاطی ( چهار ضلعی هایی که در این چنین دایره ای جای گیرند ) تنها نصب یک دتکتور کافی است اکنون یک راهرو به ابعاد 5/25 ×82 فوت وجود دارد که لازم است به دتکتور مجهز شود در این صورت با در نظرگرفتن قا نون چهار ضلعی های محاطی و مطابق شکل زیر مشخص می شود که نصب دو دتکتور برای این راهرو کافی است . چنانچه سقف به شکل سوله باشد می توان ابتدا آن را به صورت تخت در نظر گرفت و طراحی را انجام داد. سپس از وسط سقف شروع به چیدن دتکتور نمود. به این ترتیب که یک ردیف دتکتور در فاصله های تعیین شده در وسط سوله (و یا حداکثر تا جایی که فاصله میان هر ضلع سقف با خطی که موازی وسط سقف است 3 فوت باشد ) نصب میشود. سپس با در نظر گرفتن طراحی انجام شده ردیف های بعدی معین میشود خاموش کننده اتوماتیک: سیستم اسپرینکلر (شبکه بارنده ) در سال 1723 به وسیله فردی به نام امبروز گادفری اختراع شد. وسیله ای که گادفری ساخت از یک محفظه آب تشکیل شده که یک اتاقک حاوی باروت را در درون خود جای می دهد . اتاقک باروت به یک فتیله و چاشنی متصل شده است. در صورت بروز آتش سوزی فتیله و چاشنی فعال شده و موجب انفجار باروت می شوند در نتیجه محفظه آب نیز منفجر شده و آب ذخیره شده بر روی محل آتش سوزی می ریزد. از آن زمان تا کنون تلاش های فراوان برای بهبود عملکرد و اثر بخشی این سیستم انجام شده است و اختراع گادفری با تغییرات فرا وان در محدود سازی حریق به کار گرفته شده است. سیستم اسپرینکلر یک شبکه بارنده خودکار است که برای خاموش کردن آتش سوزی های کوچک بوسیله پاشیدن و افشاندن آب به کار می رود و به این ترتیب رشد حریق را کند میکند تا سرویس آتش نشانی از راه برسد . این سیستم یکی از سودمندترین و پر مصرف ترین وسایل ثابت در اطفاء حریق است. بنابر نظر NFPA کارایی این وسایل بسیار خوب است. هزینه کاربرد این تجهیزات در حدود 2 در صد از کل سرمایه های شرکت است. در عوض می تواند بسیار مفید واقع شود. به طوری که هزینه های بیمه 40 تا 90 در صد کمتر از ساختمان های بدون اسپر ینکلر است. چنانچه هنگام ساخت یک بنا ؛ این سیستم ها نصب شوند هزینه ها کاهش پیدا خواهند کرد.افسون بر مسائل اقتصادی چنانچه این وسایل به خوبی نصب شوند و به کار گرفته شوند تاثیری مهم بر نجات جان انسان ها دارند. با وجود این آب پاش های خود کار ممکن است 3 تا4 در صد مواد درست عمل نکند. بیش از یک سوم این موارد به علت بسته بودن شیر تامین آب است. هر سیستم اسپر ینکلر دارای یک مخزن تامین آب؛ شبکه لوله کشی آب ؛ شیرهای کنترل آب و اسپرینکلرها است . هر اسپر ینکلر یک وسیله ی حساس به گرما است که نسبت به یک دمای از پیش تعیین شده واکنش نشان داده و موجب پاشش آب میشود و از شش جزء مشخص تشکیل یافته است. 1-پایه ی اتصال به لوله های آب : که موجب ارتباط روزنه با لوله های آب میشود. 2-روزنه : که محل خروج آب است. 3-بازو یا چهار چوب : که منحرف کننده را در جای خود نگه می دارد . 4-منحرف کننده : که موجب پخش آب با یک الگوی چتر مانند میشود . 5-کلاهک : که بر روی روزنه قرار گرفته است و به وسیله ی بخش گداز پذیر در جای خود نگهداری میشود . 6-بخش گداز پذیر : که نسبت به یک دمای ویژه حساس بوده و در آن دما باعث میشود کلاهک از روی روزنه برداشته شود. و به آب امکان گسیل میدهد. این بخش بر دو نوع است : 1-آلیاژ فلزی ذوب شدنی : که برای رسیدن به یک نقطه ذوب معین ترکیبات آن ممکن است با نسبت های گوناگون تغییر کند (قلع - سرب – کادمیوم وبیسموت ) 2-گوی شیشه ای : که در بر دارنده یک مایع است (ولی کاملا از آن پر نشده است ) و خود درون یک حباب هوا قرار گرفته است. هر گاه دمای آن به یک اندازه معین برسد با انبساط مایع درون آن گوی شکسته و کلاهک آزاد میشود. مقدار مایع درون گوی بر پایه ی دمای مورد نظر تعیین می شود. به جز بخش هایی که بیان شد؛ هر اسپرینکلر مجهز به یک سیستم اعلام حریق است. عملکرد این سیستم با دتکتورهایی که بیش از این بیان شد ؛ تفاوت دارد. سیستم اعلام حریق در اسپرینکلر یک سوئیچ الکتریکی است که نسبت به جاری شدن آب حساس بوده و با جاری شدن آب ازدهانه ی اسپرینکلر ؛ آژیر را به صدا در می آورد.دمایی که اسپرینکلر به آن حساس است ؛ به وسیله کارخانه ی سازنده تعیین میشود این دما به وسیله ی کدهای رنگی مشخص میشود که در جدول صفحه بعد آمده است .(هنگام انتخاب اسپر ینکلر باید به بیشترین دمای عادی در محیط توجه داشت در غیر این صورت ممکن است اسپر ینکلر بر اثر افزایش دمای محیط و بدون آتش سوزی، فعال شود . به این حالت جریان سرد می گویند.حفاظت خوب به وسیله ی اسپرینکلر نیازمند یک برنامه ریزی مناسب در بازرسی و تعمیر و نگهداری است. در این برنامه ریزی لازم است بازرسی دوره ای از شیرهای تامین آب ؛ آزمون های تامین آب و بازرسی فیزیکی از لوله ها به عمل آید. انواع گوناگون اسپر ینکلر ساخته شده است که می توان آن را در یکی از چهار گروه زیر و یا ترکیبی از آنها قرار داد 1 – سیستم تر : در این سیستم همه لوله ها تا کلاهک اسپر ینکلر تحت فشار آب قرار دارد. بالا رفتن دمای محیط باعث می شود کلاهک باز شده و در نتیجه آب را در منطقه زیر خود بپاشد. این نوع اسپرنیکلر بیشترین کاربرد را دارد . هرگاه امکان یخ زدن آب در لوله ها وجود داشته باشد؛ مانند بخش بارگیری در یک اسکله ؛ لازم است مواد ضد یخ که خاصیت آتش گیری ندارد ؛ به آب افزوده شود و یا آن بخش از لوله ها بصورت خشک نگه داری شود . چنانچه آب اسپرینکلر از منبع آب عمومی باشد می توان با در نظر گرفتن مقررات بهداشتی، گلیسرین با درجه خلوص 5/96 در صد و یا پروپیلن گلیکول به آن اضافه کرد . در موارد دیگر می توان از دی اتیلن گلیکول ؛ اتیلن گلیکول و کلرید کلسیم استفاده نمود. باید توجه داشت این مواد می توانند موجب خورندگی لوله ها شده و به سیستم آسیب برساند . به همین دلیل هرگاه لازم باشد بیش از 40 گالن مواد ضد یخ در یک سیستم به کار رود بهتر است از سیستم های خشک استفاده شود . 2 – سیستم خشک : این سیستم معمولا در مناطقی که امکان یخ زدن وجود دارد به جای سیستم تر به کار می رود . با یک حساب سر انگشتی می توان گفت سیستم خشک هنگامی به کار می رود که بیش از 20 دستگاه اسپرینکلر به کار رود . در این سیستم ؛ لوله ها دارای هوای فشرده هستند و در پشت آن یک شیر قرار گرفته است که جاری شدن آب را کنترل میکند هرگاه کلاهک اسپرینکلر باز شود، هوا آزاد شده و در نتیجه ی افت فشار ؛ شیر نگهدارنده ی جریان آب نیز باز می شود و آب در لوله ها جریان می یابد . باید توجه داشت که در این سیستم نسبت به سیستم تر ؛ یک تاخیر زمانی در خروج آب وجود دارد به همین دلیل ؛ در بناهای خیلی خطرناک نباید از این شیوه استفاده کرد. همچنین ؛ به علت وجود این تاخیر در سیستم خشک ممکن است چندین کلاهک به طور همزمان باز شوند. در نتیجه خسارت ناشی از جاری شدن آب بیشتر می شود . برای کاهش این تاخیر میتوان از کلاهک هایی که سریع باز می شود استفاده کرد . در هرحال فشار هوا در این سیستم در حدود psi 20 -15 ( 110 تا 140 کیلو پاسکال ) بیش از فشار لازم برای باز شدن شیر نگهداری آب است . فشارهای بیشتر موجب تاخیر بیشتر خواهد شد .

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 16 مهر 1388    | توسط: پرویز امیدی    |    |
نظرات()